Eugenio leest: Een boek van Elspeth Beard

Het is al weer even geleden dat ik schreef over twee boeken van Paul van Hooff waarvan ik erg heb genoten. Sindsdien heb ik weer een paar boeken gelezen en aan mijn lijst toegevoegd. Maar toch nam ik nog niet de tijd om er iets over te schrijven. Ik worstelde wat met mijn enthousiasme voor de verhalen. Nu heb ik dan het boek “Lone rider” van Elspeth Beard gelezen. De ondertitel vat het verhaal al samen “The first British Woman to motorcycle around te world”. Dat houdt heel wat in, daarover is wel het een en ander te vertellen.

Die paar boeken die ik de afgelopen maanden las bevatten de verhalen van mensen die op een of andere manier met de motor over de wereld zwierven. Het waren stuk voor stuk leuke en onderhoudende verhalen. De auteurs waren “lone riders”, soms ook reden ze met iemand anders. Sommigen reden één enkele bijzondere reis, anderen maakten vaker verre reizen. Ik heb al een flinke lijst van zulke avonturiers tot ongeveer zo’n honderd jaar geleden. Ik ga voorlopig nog wel door met zoeken. Het is zeker dat ik er later nog eens op terugkom.

Voor nu zoek ik vooral verhalen van Nederlanders. Maar aan sommige buitenlandse verhalen kan ik niet ontkomen. Zeker een buitenlands verhaal met een hele sterke Nederlandse band verdient wat extra aandacht. Het verhaal van Elspeth Beard is zo’n verhaal. Sterker nog, het is een verhaal waarin ik al aan de oppervlakte heel veel verbanden zie met mijzelf. Even kort over dat laatste: Elspeth is van ongeveer mijn leeftijd; ze studeerde net als ik Bouwkunde en Architectuur; ze begon in ongeveer dezelfde tijd als ik met motorrijden.

Ergens in de jaren ’80 van de vorige eeuw vatte ze het plan op om met haar motor de wereld te gaan rondreizen. Dat verhaal staat in dit boek beschreven, maar er is veel meer. Dit boek heeft ze pas zo’n dertig jaar na haar wereldreis geschreven. In haar boek schrijft Elspeth over haar jeugd, haar vrienden, haar eerste liefdes, haar kennismakingen met motorrijden, haar wereldreis en de jaren erna. Daarmee is dit boek haast een biografie. De wereldreis als eerste Britse motorrijdende vrouw is een onderdeel daarvan.

Een groot deel van Elspeth’s boek gaat over haar liefdes. We maken kennis met haar eerste grote liefde – Alex – en hoe het afscheid daarvan mede leidt tot het ondernemen van haar wereldreis. We maken kennis met Mark, die tijdens haar wereldreis en een groot deel van de jaren daarna onderdeel van haar leven gaat uitmaken. Later krijgen ze samen een zoon, Tom. En we maken tijdens de reis kennis met Robert, een Nederlander. Naar later blijkt is Robert eigenlijk de grote liefde van haar leven. Hoe dat afloopt doe ik later uit de doeken.

Iets over over Elspeth

Elspeth groeide op in het centrum Londen. Haar vader was op latere leeftijd psychiater geworden en hield onder andere praktijk aan huis. Haar moeder werkte als medisch specialist in een nabijgelegen ziekenhuis. Ze heeft een oudere zuster, Debby, en een jongere broer, Justin. De vakanties met de familie werden voor een deel gevierd in Frankrijk, Normandië en Bretagne, waar de bekende toeristische hoogtepunten werden bezocht. Alles bij elkaar zou je kunnen zeggen dat ze in haar jeugd in een redelijk stabiele omgeving verkeerde.

Haar lagere- en middelbareschooljaren waren wat moeilijker. Elspeth had moeite met het regime op school, ze had moeite met de aandacht bij haar lessen te houden, ze had moeite met lezen en schrijven. Uiteindelijk moet ze de kostschool verlaten en gaat ze naar een strenger middelbaar college in de buurt van huis. Haar ouders zijn teleurgesteld maar geven haar de gelegenheid om te leren van haar eigen fouten. Op de middelbare school leert ze de vrienden voor haar leven kennen: Annie, Rick, Nick, Johnny en Simon.

Tijdens haar middelbareschooltijd gaat ze werken als bediende in een bar. Hiermee verdient ze zakgeld en kan ze gaan sparen. Rick en Nick laten haar kennismaken met motorrijden. Van Simon koopt ze haar eerste motorfiets, een Yamaha YB100. Met een latere Honda 250 haalt ze haar rijbewijs. Vanaf dan ontdekt Elspeth de motorfiets als een middel om er verder op uit te kunnen gaan, mogelijk de wereld te gaan verkennen. Het was de tijd waarin Ted Simon de wereld rondreed op een Triumph Tiger 1001.

Tijdens haar studie Bouwkunde leert ze Alex kennen. Met hem heeft ze een eerste echte relatie. Via Alex komt ze op het spoor van haar BMW R60/6, waarmee ze later haar wereldreis gaat maken. Met deze motor onderneemt ze alleen en met vrienden een aantal reizen in Groot Brittanië en de Europa. Ze gaat met haar broer op een oude BMW R75/5 op tocht door de Verenigde Staten en Canada. Tussendoor worstelt ze zich door haar studie. Alex maakt een einde aan hun relatie. Dat valt haar zwaar en zal haar nog een tijd achtervolgen.

Over Elspeth’s wereldreis

Elspeth’s idee voor een wereldreis met de motor krijgt serieuzere vormen. Ze spaart £ 2.600. Ze gaat op zoek naar sponsoren. Ze schrijft onder andere motorbladen aan om hun interesse te peilen voor artikelen tijdens de reis. Die interesse blijkt er niet te zijn. Sterker nog: de heren uitgevers hebben geen geloof in een vrouw alleen op een motor op reis over de wereld. Het idee amuseert hen wel, maar ze zien er geen brood in. Haar vrienden en haar ouders zijn ook niet bepaald gecharmeerd van het idee. Toch zet ze door.

Haar plan bestaat grofweg uit de volgende etappes: Verenigde Staten, Australië, Azië, Europa. Ze stelt zich voor om al rijdende geld te verdienen voor de reis en in Australië stage te gaan lopen voor haar studie. Ze zoekt de mogelijkheden voor het transport uit, ze verdiept zich in al het papierwerk. Ze leert zichzelf de betere kneepjes van het onderhoud van de motor door haar motor uit elkaar te halen en weer in elkaar te zetten. Ze verwijdert niet essentiële onderdelen en voert een aantal noodzakelijke verbeteringen door.

Vanaf dat moment is er niets meer dat haar in de weg staat om op reis te gaan. Natuurlijk heeft ze nog allerlei twijfels. Ze is onzeker of ze er goed aan doet om op reis te gaan. Ze neemt afscheid van haar gezin en haar vrienden. Het uit elkaar gaan van Alex zit haar nog dwars, tegelijkertijd heeft ze twijfels over haar gevoelens voor Mark. Met een zwaar gemoed stapt ze in het vliegtuig naar de Verenigde Staten. Hoe dat verder gaat? . . . Ik ga je hier niet alle details van Elspeth’s avonturen verklappen. Elspeth beschrijft dat zelf heel mooi in haar boek.

Ik zal hier wel een paar hoofdlijnen voor je uit de doeken doen: In het begin moet ze duidelijk nog in het reizen komen, maar uiteindelijk maakt ze kennis met alle facetten van het als vrouw alleen met de motorfiets op reis te zijn rond de wereld. Doelen stellen en plannen maken is een ding dat Elspeth duidelijk goed kan. Ze leert nu ook omgaan met de tegenslagen daarin. Ze leert omgaan met andere culturen en hoe ze vreemden tegemoet kan treden. Door het verhaal heen kun je lezen hoe ze groeit van naïeve student tot zelfbewuste wereldburger.

In praktische zin: Ze komt zichzelf een paar maal behoorlijk tegen door allerhande omstandigheden: door technische problemen, door ongelukken, door het weer, door slechte wegen, door ziekte, door diefstal. Ambtenarij is kennelijk iets van alle werelden. Ze werkt zich vaardig door alle administratieve handelingen rondom het reizen: het in- en uitklaren van een motorfiets, het verzekeringen, het verkrijgen van visa, etc.. Ze vertelt ook over de warme open ontvangst die ze regelmatig bij mensen thuis krijgt wanneer het nodig is.

Hier kies ik even een zijpad dat me opviel in het boek.

Een mooie jonge vrouw alleen op reis in een vreemde omgeving valt op. Het komt in de verhalen van Elspeth een aantal malen voor dat ze door mannen met heel verkeerde intenties wordt benaderd. Ze wordt gelokt in situaties die aanvankelijk goed lijken, maar waarin ze achteraf niet had moeten zijn. Eenmaal komt ze in een foute one-night-stand terecht. Een paar maal wordt ze aangerand. Ze weet zich er heel vaardig uit te redden, goed zo, maar het gebeurt toch maar. En daar vind ik wat van.

Het zijn misschien wel verhalen van één auteur van decennia geleden. Het is eigenlijk iets van alle tijden dat mannen denken zich ongestraft seksueel te kunnen opdringen aan vrouwen. Het zijn ook de verhalen van vele vrouwen van deze tijd zijn. Zulke gebeurtenissen staan me tegen. Dus, vanaf deze plek doe ik als kennelijke blanke witte CIS-man een beroep op mijn medemens, dat moet in het bijzonder de mannen gelden, wel van alle culturen: Blijf van je medemens af, dwing ze niet om onderdeel te zijn van jouw eigen seksuele fantasie, je houd je maar in.

Laat je door het belopen van dit zijpad niet afleiden van het werkelijke verhaal van Elspeth. Ik kondigde het hierboven al aan: Ze heeft nog heel wat te vertellen over de periode na haar wereldreis. Ze beschrijft onder andere de – koele – ontvangst thuis. Haar vrienden en haar familie zijn in de jaren dat zij op reis was min of meer doorgegaan met hun eigen leven. Met haar ouders heeft zij eenmaal onderweg korte tijd doorgebracht. Toen al ontdekte ze dat ze hun leven samen anders beleeft dan vroeger.

Iets over de – echte – liefde

Door het boek heen kun je lezen hoe Elspeth afscheid neemt van haar relatie met Alex. Haar gedachten aan hem worden minder. Af en toe hebben ze nog contact. Na Alex ontmoet ze Mark, maar ze is nog niet toe aan een nieuwe vaste relatie met hem. Toch begint ze al vroeg in haar reis te twijfelen. Onderweg haakt Mark een paar maal aan en langzaam raakt ze overtuigd dat een relatie met Mark mogelijk is.

In Kathmandu ontmoet ze Robert, een Nederlander. Robert maakt een wereldreis met zijn BMW R80/7. Hij heeft onderweg in Australië al een paar keer gehoord van een Britse vrouw alleen onderweg op een BMW. Het is bijzonder dat ze elkaar nu in het echt treffen. Bij het vergelijken van hun reizen blijkt dat ze steeds heel dicht in elkaars omgeving reden, soms maar enkele dagen van elkaar. Er zijn veel overeenkomsten in hun avonturen onderweg. Ze besluiten om tijdens hun verdere reis contact te houden. Uiteindelijk rijden ze de reis samen uit.

Het samen reizen en dat wat ze samen meemaken onderweg brengt ze steeds dichter tot elkaar. Ze worden verliefd, ze worden een koppel. Bij thuiskomst ontdekken ze de echte intensiteit van hun relatie. Ze reizen heen en weer tussen Nederland en Groot Brittannië. Ze ontdekken ook dat hun relatie alleen stand kan houden wanneer ze maar samen onderweg zijn. Het kost ze moeite om hun relatie te onderhouden. Uiteindelijk hakt Robert de knoop. Hij vertelt haar dat hij iemand heeft ontmoet en dat zij wil dat het contact tussen Elspeth en Robert eindigt.

Zo begint en eindigt een korte lange-afstand relatie met Robert. Elspeth maakt haar studie af. Ze blijft enige tijd samen met Mark, ze krijgen samen een zoon, Tom, maar ook deze relatie eindigt. Via Alex komt ze op het idee om een watertoren te kopen. Ze doet dat en ze verbouwt hem tot woonhuis. Daarmee wint ze architectuurprijzen. Ze start haar eigen architectenbureau, waarin ze tot op heden werkzaam is.

Ruim twintig jaar lang hebben Elspeth en Robert geen contact. Begin 2009 ontvangt Elspeth een brief, in het Nederlands. Met enige moeite komt ze erachter dat het een uitnodiging is aan de vrienden van Robert voor een afscheid. Naar later blijkt lijdt Robert een ernstige vorm van kanker. Hij heeft gekozen voor euthanasie en wil nog eenmaal zijn vrienden ontmoeten, ook Elspeth dus. De brief bereikt Elspeth twee weken te laat.

Elspeth komt in contact met Robert’s broer Herbert. Hij stuurt haar een kopie van de rouwkaart. De foto op de kaart toont Robert, op de rug gezien als eenzame motorrijder met volle bepakking in een landschap ergens ver weg. De tekst op de kaart luidt: “Alles onder controle.” . . . “Hij was een rusteloze individualist, reisde op zijn motorfiets de wereld af, wist alles van militaire verrekijkers en dacht nog vaak aan Elspeth.”

Herbert informeert Elspeth dat Robert nooit een andere relatie heeft gehad. De enige reizen die hij na hun relatie ondernam waren naar Groot Brittannië. Via Herbert komt ze in contact met de buren van Robert, die voor haar nog enkele persoonlijke bezittingen van hem hadden. Veel van de spullen heeft Robert gesigneerd met Elspeth’s logo dat zij voor hem in zijn dagboek had getekend.

Jaren later komt Elspeth bij toeval in contact met een van Robert’s beste vrienden, Bas. Hij vertelt haar over de verhalen die Robert vertelde over haar en hun tijd samen in India, Pakistan, Iran en Turkije. En Bas heeft foto’s voor haar van Robert’s reizen in Groot Brittanië. Op de foto’s herkent ze plaatsen vlakbij haar huis. Op een van de foto’s herkent ze Robert’s mes2 met in het handvat haar logo uitgestoken.

Na verder zoeken komt Elspeth in contact met een andere beste vriend van Robert, Wim. Van hem krijgt ze een ander pakketje persoonlijke spullen van Robert. Wat Wim betreft zijn de spullen nu eindelijk daar waar ze thuishoren, bij Elspeth. In het pakketje vindt ze onder andere alle foto’s en het dagboekje van Robert’s deel van de reis. In het dagboekje staat haar tekening van haar logo en een paar pagina’s verder de tekst “HOLLAND: Hope Our Love Lasts And Never Dies.”

Gaat het verhaal nog verder?

Alles bij elkaar is dit een boek over de ontwikkeling van een mens, een wereldreis en echte liefde. Het is een prachtig boek om te lezen. Het is heerlijk toegankelijk geschreven, ondanks dat er vooralsnog alleen een Engelstalige versie van bestaat. Haar achtergronden zetten je in het juiste spoor, de reis neemt je beet en laat je niet meer los, alle gebeurtenissen eromheen maken je deelgenoot van haar avontuur. Regelmatig lag ik te lang en al te laat in bed om nog een hoofdstuk te lezen. Dit verhaal staat als een huis.

Elspeth heeft dit boek pas jaren na haar wereldreis, in 2017, geschreven. De motorbladen zijn lange tijd niet geïnteresseerd in verhalen over haar reis. Het is pas in 2008 dat BMW via een vriend haar verhaal opmerkt en er enige aandacht aan besteed. Langzaam aan raken meer mensen geïnteresseerd. Ze komt er in 2009 achter dat zij eigenlijk de eerste Britse vrouw is die al motorrijdend een wereldreis maakte. Tegenwoordig wordt ze her en der gevraagd om presentaties te verzorgen over haar reis, en haar reizen daarna.

Inmiddels is er via het internet allerhande materiaal over Elspeth en haar reis te vinden. Elspeth rijdt tegenwoordig een BMW R80GS uit 1998. In 2002 ging ze opnieuw de wereld rond als back-upchauffeur voor Nick Sanders. Ze reed er duizend kilometer op één dag met een vrachtwagen en ze reed een aantal motoren voor eigenaren die geblesseerd waren. Ze heeft een vliegbrevet. Er hangt een foto van haar in The Royal College of Art tussen100 andere baanbrekende vrouwen van de 21e eeuw, een project met de titel First Women UK, door fotografe Anita Corbin.

Alle foto’s in dit artikel is materiaal van Elspeth. Voor meer informatie over Elspeth en haar boek: https://www.elspethbeard.com

  1. Deze reis heeft hij beschreven in zijn boek “Jupiter’s Ravels” ↩︎
  2. Het hele verhaal over dit mes vertel ik je niet, dat zoek je beter op in het boek. Het was een belangrijk mes voor Robert. ↩︎

6 antwoorden op “Eugenio leest: Een boek van Elspeth Beard”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *